چگونه این رودخانه به ظاهر به سمت بالا جریان داشت؟ زمین شناسان شاید بالاخره به پاسخ رسیده باشند
به گزارش تور آلمان ارزان، تصور کن کنار یک دره عمیق ایستاده ای و رودخانه ای را می بینی که بی اعتنا به منطق ساده طبیعت، راهش را از دل کوه های سرسخت باز نموده است. سال هاست که این تصویر، فکر زمین شناسان را درگیر نموده و پرسشی ساده اما آزاردهنده را پیش کشیده است: مگر نه اینکه آب همواره به سمت پایین حرکت می نماید و مسیر خود را با شیب زمین هماهنگ می سازد؟ پس چگونه جریان معکوس رودخانه گرین (Green River) توانسته از دل کوه های کهن عبور کند و گویی سربالایی برود؟ این پرسش فقط یک کنجکاوی محلی نیست، بلکه به فهم ما از پویایی پوسته زمین گره خورده است. اکنون یک پژوهش تازه کوشش می نماید نشان دهد که شاید مشکل از تصور ما درباره ارتفاع کوه ها بوده، نه از رفتار رودخانه. داستانی که پیش رو داریم، ترکیبی است از زمان عمیق زمین شناسی، حرکت لایه های زیرین زمین و صبری چند میلیون ساله که سرنوشت یک رودخانه را رقم زده است.
در این واکاوی علمی، ما به اعماق 200 کیلومتری زمین سفر می کنیم تا بفهمیم چگونه پدیده هایی نادیدنی در گوشته، می توانند توپوگرافی سطح قاره ها را جابه جا نمایند. رودخانه گرین، با بستر عمیق و صخره های سر به فلک کشیده اش، شاهدی بر این مدعاست که زمین زیر پای ما، بسیار فراتر از آن چیزی که تصور می کنیم، منعطف و در حال تغییر است. ما با آنالیز مفاهیمی همانند چکه سنگ کره (Lithospheric Drip) و تحلیل های لرزه نگاری نوین، پرده از رازی برمی داریم که یک قرن است فیزیک کلاسیکِ جریان های آبی را در شمال شرقی یوتا به چالش کشیده است. آماده باشید تا نگاهتان به پایداری کوه ها برای همیشه تغییر کند.
1- رودخانه ای که قواعد معمول را به چالش کشید
بیش از یک قرن، مسیر رودخانه گرین در شمال شرقی استان یوتا (Utah) یکی از معماهای کلاسیک زمین شناسی به شمار می رفت. رودخانه ها معمولاً در پاسخ به شیب زمین حرکت می نمایند و در گذر زمان، دره ها و کانال هایی را می سازند که با توپوگرافی پیرامونشان هماهنگ است. با این حال، مسیر رودخانه گرین داستان متفاوتی را روایت می نماید. این رودخانه حدود هشت میلیون سال است که از دل کوه هایی عبور می نماید که قدمتشان به حدود پنجاه میلیون سال می رسد. نتیجه این عبور غیرمنتظره، دره ای عمیق با عمق حدود هفتصد متر است که عمود بر امتداد کوه ها شکل گرفته و با منطق ساده جریان آب سازگار به نظر نمی رسد.
آیا می دانستید؟
در زمین شناسی به این نوع رودخانه ها رودخانه های پیش رونده (Antecedents) می گویند؛ یعنی رودخانه ای که پیش از بالا آمدن کوه وجود داشته و همزمان با رشد کوه، بستر خود را حفر نموده است. اما معمای رودخانه گرین اینجاست که کوه ها بسیار قدیمی تر از خودِ رودخانه هستند!
همین ناهمخوانی باعث شد بعضی تصور نمایند رودخانه زمانی مجبور بوده برخلاف شیب طبیعی حرکت کند. اما چنین شرحی با قوانین فیزیک و رفتار شناخته شده آب همخوانی ندارد و احتیاجمند نگاهی عمیق تر به تاریخچه زمین بود. پرسش اصلی این است: چگونه آبی که میلیون ها سال پس از تشکیل رشته کوه جاری شده، توانسته است از سد سنگی مرتفعی که پیش از او آنجا بوده عبور کند؟ پاسخ به این پرسش مستلزم بازنگری در مفهوم پایداری ارتفاعات در طول زمان است.
2- نقش کوه های اوینتا در شکل گیری این تناقض
کوه های اوینتا (Uinta Mountains) یکی از ساختارهای زمین شناسی خاص آمریکای شمالی هستند که جهت گیری شرقی-غربی آن ها با بسیاری از رشته کوه های دیگر تفاوت دارد. این کوه ها مانند دیواری سنگی در برابر مسیر رودخانه قرار گرفته اند و انتظار می رود هر جریان آبی، یا مسیر خود را تغییر دهد یا در حاشیه آن ها حرکت کند. اما رودخانه گرین درست از میان این دیوار عبور نموده و به مسیر خود ادامه داده است. همین نکته باعث شد مفهوم جریان معکوس رودخانه گرین به عنوان یک معمای علمی مطرح گردد.
پژوهشگران سال ها کوشیدند با آنالیز رسوبات، سن سنجی سنگ ها و مدل های فرسایشی، پاسخی قانع نماینده بیابند. بسیاری از این کوشش ها نشان می دادند که رودخانه از نظر زمانی جوان تر از کوه هاست و نمی تواند پیش از بالا آمدن آن ها مسیرش را تثبیت نموده باشد. بنابراین باید عاملی وجود می داشت که ارتفاع این کوه ها را در مقطعی کاهش داده باشد تا آب اجازه عبور پیدا کند. این فرضیه، زمینه ساز نگاه تازه ای به فرآیندهای عمیق درون زمین و تعامل میان پوسته و گوشته (Mantle) شد.
3- سرنوشت آب در گرو پدیده های ژئوفیزیکی
گروهی به سرپرستی زمین شناسانی از دانشگاه گلاسگو با تمرکز بر داده های ژئوفیزیکی کوشش کردند این معما را از زاویه ای متفاوت آنالیز نمایند. آن ها به جای تمرکز صرف بر سطح زمین، به ساختارهای عمیق تر پوسته و گوشته توجه کردند. آنالیز های لرزه ای یا تصویربرداری لرزه ای (Seismic imaging) امکان مشاهده رفتار امواج زلزله در درون زمین را فراهم می نماید و می تواند سرنوشت لایه های پنهان را فاش کند. این امواج مانند رادیولوژی برای زمین عمل می نمایند و می توانند سرنوشت توده های سنگی را در اعماق غیرقابل دسترس نشان دهند.
داده ها نشان می داد در زیر کوه های اوینتا، توده ای سرد و متراکم در عمق حدود دویست کیلومتری قرار گرفته است. چنین ساختاری نمی تواند تصادفی باشد. زمین شناسان معتقدند این توده سنگین، در واقع بخشی از ریشه قدیمی رشته کوه است که اکنون در حال غرق شدن در لایه های داغ تر زیرین است. این یافته، کلید حل معمای رودخانه ای بود که گویی سربالایی حرکت می کرد؛ چرا که نشان می داد زمین زیر پای رودخانه همیشه در یک سطح ثابت باقی نمانده است.
4- چکه لیتوسفر؛ وقتی زمین مثل عسل رفتار می نماید
پدیده چکه سنگ کره یا لیتوسفر (Lithospheric Drip) یکی از عجیب ترین فرآیندهای زمین شناسی است. تصور کنید بخشی از لایه سفت و سخت زیرین پوسته زمین، به علت تراکم و وزن زیاد، حالتی شبیه به قطره عسل پیدا کند که از یک قاشق می چکد. این قطره سنگی به آرامی به سمت پایین و درون گوشته حرکت می نماید. نکته شگفت انگیز اینجاست که این حرکت رو به پایین، لایه های بالایی یعنی همان کوه های بزرگ سطح زمین را نیز مانند یک مکش قدرتمند به سمت پایین می کشد.
این فرآیند شرح می دهد که چرا کوه های اوینتا در مقطعی از تاریخ، بخشی از ارتفاع خیره نماینده خود را از دست داده اند. در واقع، در دوره ای که رودخانه گرین مسیر خود را انتخاب می کرد، این کوه ها به علت پدیده چکه لیتوسفر، دچار فرونشست شده بودند. این فرونشست پنهان، مسیری هموار و کم ارتفاع برای رودخانه ایجاد کرد تا بتواند از میان رشته کوه عبور کند. این یک تعامل بی نظیر میان نیروهای بزرگ درونی و جریان های ظریف سطحی است که جغرافیای یک قاره را بازنویسی نموده است.
5- وقتی کوه ها فرو نشستند و رودخانه عبور کرد
اگر ریشه متراکم کوه ها به درون گوشته فرو رفته باشد، فشار رو به پایین بر سطح زمین افزایش یافته و ارتفاع رشته کوه به طور موقت کاهش پیدا نموده است. در چنین شرایطی، مسیر عبور رودخانه گرین دیگر یک مانع مرتفع و نفوذناپذیر نبوده و آب می توانسته بدون احتیاج به جریان معجزه آسا یا سربالایی، از منطقه عبور کند. این مرحله احتمالاً چند میلیون سال به طول انجامیده و در این بازه زمانی، رودخانه با قدرت فرسایشی خود، بسترش را در دل سنگ های فرو نشسته تثبیت نموده است. در واقع، رودخانه در حال حفر مسیری بود که در آن موقع، هم سطح یا پایین تر از نواحی اطرافش قرار داشت.
خوب است بدانید:
پس از جدا شدن کامل توده متراکم از سنگ کره و سقوط آن به اعماق گوشته، فشار رو به پایین حذف شد و زمین مثل یک فنر رها شده، دوباره بالا آمد. این پدیده باعث شد کوه های اوینتا حدود چهارصد متر ارتفاع بگیرند، در حالی که رودخانه قبلاً دره خود را حفر نموده بود و با بالا آمدن کوه، فقط دره اش عمیق تر شد.
نتیجه نهایی این بازیِ بالا و پایین رفتن زمین، دره ای عمیق و باشکوه بود که امروزه با نام دره لودور (Canyon of Lodore) شناخته می گردد. این شرح علمی، بدون احتیاج به نقض قوانین فیزیک و مکانیک سیالات، معمای جریان معکوس رودخانه گرین را حل می نماید. رودخانه هرگز سربالایی نرفته است؛ بلکه زمین زیر پای او، مانند یک آسانسور غول پیکر، برای مدتی پایین آمده تا راه را باز کند و سپس دوباره بالا رفته است تا چشم انداز ای متناقض و خیره نماینده برای آیندگان به ارث بگذارد.
6- پیامدهای یک فرونشست پنهان برای جغرافیای قاره
وقتی ریشه متراکم کوه های اوینتا از سنگ کره جدا شد و به درون گوشته فرو رفت، فقط مسیر یک رودخانه محلی تغییر نکرد؛ بلکه این رویداد آرام اما عمیق، باعث شد شکل کلی زهکشی آب ها (Drainage system) در بخش بزرگی از آمریکای شمالی دگرگون گردد. پیش از این رویداد، حوضه های آبریز مسیرهای متفاوتی داشتند، اما فرونشست زمین در این نقطه، مانند یک آهنربای هیدرولیک، جریان های آبی اطراف را به سمت خود کشید. این تغییرات باعث شد سیستم های رودخانه ای که پیش تر از هم جدا بودند، به یکدیگر بپیوندند.
پیوستن رودخانه گرین به رودخانه بزرگ کلرادو (Colorado River)، مرز آبریز قاره ای را جابه جا کرد و خطی تازه میان رودهایی که به اقیانوس آرام می ریزند و رودهایی که به حوضه اطلس می پیوندند، شکل گرفت. این دگرگونی هیدرولوژیک برای میلیون ها سال پایدار ماند و مسیرهای فرسایشی نوی ایجاد کرد که در نهایت منجر به شکل گیری مناظری همانند گرند کنیون (Grand Canyon) در پایین دست شد. این نشان می دهد که یک پدیده ژئوفیزیکی در عمق 200 کیلومتری، می تواند معمار اصلی نقشه های جغرافیایی باشد که ما امروزه در اطلس ها می بینیم.
7- اثرات زیست محیطی و تکاملی؛ وقتی زمین حیات را راهنمایی می نماید
تغییر مسیر یک رودخانه بزرگ هرگز به سنگ و آب محدود نمی گردد و پیامدهای زیستی گسترده ای در پی دارد. جابه جایی جریان معکوس رودخانه گرین و اتصال آن به سیستم کلرادو، مانند باز شدن یک بزرگراه آبی نو برای گونه های مختلف بود. زیستگاه های آبی که برای میلیون ها سال ایزوله بودند، ناگهان به هم پیوستند و این موضوع باعث اختلاط گونه های ماهی و سایر موجودات آبزی شد. این پدیده که در زیست شناسی تکاملی اهمیت فراوانی دارد، منجر به رقابت های تازه و در نهایت شکل گیری گونه های سازگارتر گشت.
از سوی دیگر، حفر دره های عمیق در دل کوه های اوینتا، موانع فیزیکی نوی برای جانوران خشکی زی ایجاد کرد. جمع آوری داده های فسیلی نشان می دهد که بعضی جمعیت های جانوری به علت شکل گیری این دره های نفوذناپذیر، از هم جدا شده و مسیر تکاملی متفاوتی را در پیش گرفتند. جریان معکوس رودخانه گرین، صرفاً یک معمای فیزیکی نیست، بلکه کاتالیزوری برای تنوع زیستی در قلب قاره بوده است. این نگاه، پیوند ناگسستنی میان ژئولوژی (Geology) و بیولوژی تکاملی را پررنگ تر از همیشه نشان می دهد.
8- چرا این کشف برای علم زمین اهمیت بنیادین دارد؟
پدیده چکه سنگ کره یا لیتوسفر، نمونه ای از فرآیندهایی است که تا مدت ها در مدل های کلاسیک زمین شناسی نادیده گرفته می شد. در کتاب های درسی قدیمی، کوه ها فقط بر اثر برخورد صفحات تکتونیکی (Tectonic plates) بالا می آمدند و فرسایش آن ها را کوچک می کرد. اما این پژوهش ثابت کرد که ریشه های عمیق کوه ها می توانند رفتاری سیال داشته باشند و باعث حرکت های عمودی بزرگی شوند که هیچ ارتباطی به برخورد صفحات ندارد. این کشف، نگاه ما به پایداری کوه ها را برای همیشه تغییر داده است.
درک این فرآیندها به دانشمندان یاری می نماید تا تاریخچه ارتفاعات زمین و مسیر رودخانه های باستانی را در سایر نقاط دنیا، از هیمالیا تا آند، با دقت بیشتری بازسازی نمایند. رودخانه گرین اکنون به یک آزمایشگاه طبیعی تبدیل شده است که نشان می دهد برای حل پارادوکس های سطحی، باید چشم به اعماق زمین دوخت. علم زمین شناسی با این یافته ها، قدمی بزرگ به سوی درک کامل پویایی سیاره ای برداشته است که در آن، حتی سخت ترین صخره ها در مقیاس زمان عمیق (Deep time)، مانند مایعات تغییر شکل می دهند.
منبع
سوالات متداول (Smart FAQ)
1. آیا رودخانه گرین واقعاً فیزیک آب را نقض نموده و سربالایی رفته است؟
خیر، هیچ رودخانه ای برخلاف جاذبه حرکت نمی نماید و رودخانه گرین نیز از این قاعده مستثنی نیست. آنچه به عنوان جریان معکوس دیده می گردد، نتیجه فرونشست زمین زیر بستر رودخانه در میلیون ها سال قبل است که راه را برای عبور آب هموار کرد. در واقع، این زمین بود که پایین آمد تا رودخانه عبور کند، نه اینکه آب سربالایی رفته باشد.
2. پدیده چکه لیتوسفر چقدر در دنیا شایع است؟
این پدیده یکی از مکانیزم های کلیدی در شکل دهی به کوه های قدیمی است و در منطقه های مانند فلات تبت و کوه های آند نیز ردیابی شده است. چکه لیتوسفر زمانی رخ می دهد که بخش های زیرین پوسته بیش از حد سنگین شده و مانند قطره ای غلیظ در گوشته فرو می روند. این فرآیند باعث تغییرات ناگهانی و بزرگ در ارتفاعات سطح زمین می گردد که با تئوری های کلاسیک تکتونیک قابل شرح نیست.
3. چرا دره لودور تا این حد برای زمین شناسان اهمیت دارد؟
دره لودور (Canyon of Lodore) مانند یک برش جراحی در قلب کوه های اوینتا است که لایه های سنگی با قدمت میلیاردها سال را نمایان می نماید. این دره ثابت می نماید که قدرت فرسایشی رودخانه می تواند با سرعتِ بالا آمدن مجدد کوه ها رقابت کند. مشاهده این تلاقی میان فرسایش و نیروهای درونی زمین، برترین الگو برای درک پویایی پوسته در زمان عمیق است.
4. آیا فناوری های نوین می توانند زمان دقیق فرونشست کوه ها را معین نمایند؟
بله، با استفاده از روش های نوین ترمومترولوژی و مدل سازی های عددی پیشرفته، دانشمندان اکنون می توانند دمای سنگ ها را در میلیون ها سال قبل بازسازی نمایند. این داده ها نشان می دهند که سنگ ها چه زمانی به سطح زمین نزدیک شده اند (بالا آمدن) یا چه زمانی در اعماق دفن شده اند (فرونشست). این دقت زمانی، فرضیه چکه لیتوسفر را از یک ایده تئوریک به یک واقعیت اثبات شده زمین شناسی تبدیل نموده است.
5. نقش هوش مصنوعی در کشف راز رودخانه گرین چیست؟
الگوریتم های یادگیری ماشین اکنون می توانند هزاران داده لرزه نگاری را تحلیل نموده و تصویر سه بعدی دقیقی از لایه های گوشته در زیر یوتا ارائه دهند. این هوش مصنوعی بود که توانست توده های متراکم و سرد لیتوسفری را در اعماق 200 کیلومتری شناسایی کند که از چشم انسان مخفی مانده بود. در واقع، بازخوانی تاریخ زمین بدون قدرت پردازش نوین دیگر امکان پذیر نیست.
6. آیا خطر فرونشست ناگهانی مشابه در منطقه ها مسکونی امروزی وجود دارد؟
فرونشست ناشی از چکه لیتوسفر یک فرآیند میلیمتری در مقیاس هزاران سال است و خطری آنی برای تمدن بشری محسوب نمی گردد. تفاوت این پدیده با فرونشست های شهری (ناشی از برداشت آب زیرزمینی) در منشاء و مقیاس زمانی آن است. بنابراین، در حالی که کوه ها ممکن است جابه جا شوند، این اتفاق در بازه عمر انسان ها کاملاً نامحسوس است.
7. چرا جهت گیری کوه های اوینتا برخلاف سایر رشته کوه های آمریکا است؟
کوه های اوینتا به جای جهت شمالی-جنوبی، امتداد شرقی-غربی دارند که ناشی از ساختارهای باستانی پوسته در زیر این منطقه است. این جهت گیری غیرمعمول باعث شده تا به عنوان یک سد طبیعی در برابر مسیرهای زهکشی قاره ای عمل نمایند. همین تضادِ ساختاری است که معمای عبور رودخانه گرین را تا این حد پیچیده و از نظر زمین شناسی مجذوب کننده نموده است.
8. آیا رودخانه گرین همیشه به رودخانه کلرادو می ریخته است؟
خیر، شواهد رسوبی نشان می دهند که پیش از رویداد چکه لیتوسفر، رودخانه گرین احتمالاً به حوضه های داخلی یا مسیرهای دیگری ختم می شده است. تغییر ارتفاع در کوه های اوینتا باعث شد این رودخانه مسیر خود را به سمت جنوب تغییر داده و به سیستم کلرادو بپیوندد. این ادغام رودخانه ای، یکی از بزرگترین تغییرات هیدرولوژیک در تاریخ قاره آمریکای شمالی بوده است.
9. آیا فرسایش به تنهایی نمی توانست این دره را ایجاد کند؟
بدون فرونشست اولیه، رودخانه گرین به جای حفر کوه، راه خود را به دور آن کج می کرد (مسیر با کمترین مقاومت). فرسایش تنها زمانی می تواند یک دره عمودی در دل کوه بسازد که یا رودخانه قدیمی تر از کوه باشد، یا زمین زیر پای رودخانه پایین برود. از آنجا که کوه ها قدیمی تر بودند، فرضیه فرونشست تنها شرح علمی منطقی برای حضور این دره است.
10. تاثیر این تغییرات بر روی ماهی های بومی منطقه چه بوده است؟
اتصال رودخانه گرین به کلرادو باعث شد گونه هایی مانند ماهی پیک مینوی (Pikeminnow) بتوانند در قلمروهای نو توسعه یابند. از سوی دیگر، جدا شدن بعضی حوضه ها منجر به ایزوله شدن جمعیت ها و پدید آمدن زیرگونه های منحصربه فرد شده است. این رودخانه شاهدی است بر اینکه چگونه زمین شناسی، دیکته نماینده مسیر تکامل بیولوژیک است.
11. تفاوت دره لودور با گرند کنیون در چیست؟
در حالی که هر دو دره به وسیله سیستم رودخانه ای کلرادو-گرین ایجاد شده اند، دره لودور مستقیماً با پدیده چکه لیتوسفر در ارتباط است. گرند کنیون بیشتر حاصل بالا آمدن کلی فلات کلرادو و فرسایش شدید است، اما لودور یک تناقض توپوگرافیک محلی را نشان می دهد که در آن رودخانه از دل یک رشته کوهِ از پیش موجود عبور نموده است.
12. آیا ممکن است در آینده رودخانه گرین دوباره مسیر خود را تغییر دهد؟
در مقیاس زمان زمین شناسی، بله؛ چرا که پویایی گوشته همچنان ادامه دارد. اگر چکه لیتوسفر نوی در نقطه ای دیگر رخ دهد، شیب زمین می تواند به گونه ای تغییر کند که رودخانه را به سمت حوضه ای نو راهنمایی کند. زمین همیشه در حال بازنویسی نقشه های خود است و رودخانه ها فقط مسافران موقتی این مسیرها هستند.
13. چگونه می توان از این دره بازدید کرد؟
دره لودور در قلب بنای یادبود ملی دایناسور (Dinosaur National Monument) قرار گرفته است و دسترسی به آن عمدتاً به وسیله قایق رانی در رودخانه (Rafting) امکان پذیر است. بازدیدنمایندگان می توانند با عبور از میان صخره های مرتفع، شکوه زمین شناسی را از نزدیک لمس نمایند. این منطقه علاوه بر جاذبه های علمی، یکی از بکرترین مقاصد طبیعت گردی در ایالات متحده محسوب می گردد.
14. آیا این پژوهش نظریه تکتونیک صفحه ای را زیر سوال می برد؟
به هیچ وجه؛ بلکه آن را کامل تر می نماید. تکتونیک صفحه ای به حرکت های افقی صفحات می پردازد، در حالی که پدیده چکه لیتوسفر به حرکت های عمودی و تاثیر گوشته بر پوسته توجه دارد. این یافته ها لایه ای نو از جزئیات را به درک ما از نحوه کارکرد موتور درونی سیاره زمین اضافه نموده اند.
نتیجه گیری
معمای رودخانه گرین و عبور غیرممکن آن از میان کوه های اوینتا، یادآور این حقیقت است که زمین زیر پای ما هرگز ایستا نیست. آنچه زمانی به عنوان یک پارادوکس فیزیکی و جریان سربالایی آب پنداشته می شد، امروزه با درک عمیق تر از پدیده هایی چون چکه لیتوسفر، به روایتی منطقی از فرونشست و بازگشت ارتفاع تبدیل شده است. این کشف نه تنها راز یک دره عمیق را فاش کرد، بلکه پیوند میان فرآیندهای گوشته در عمق 200 کیلومتری و جغرافیای سطحی قاره ها را به اثبات رساند. زمین شناسی به ما می آموزد که برای درک شگفتی های سطح، باید همیشه نگاهی به اعماق داشته باشیم؛ جایی که سنگ ها مانند عسل می چکند و سرنوشت رودخانه ها را میلیون ها سال پیش از آنکه جاری شوند، رقم می زنند.
به نظر شما زمین چه رازهای دیگری در اعماق خود پنهان نموده است؟
داستان رودخانه گرین ثابت کرد که حتی صخره های سخت هم در برابر زمان و نیروهای درونی زمین تسلیم می شوند. آیا شما هم با پدیده های طبیعی دیگری برخورد نموده اید که منطق شما را به چالش بکشد؟ نظرات، سوالات و دیدگاه های خود را درباره این معمای زمین شناسی در بخش کامنت ها با ما به اشتراک بگذارید تا با هم به دنیای شگفت انگیز لایه های پنهان زمین سفر کنیم.
دکتر علیرضا مجیدی
پزشک، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران
دکتر علیرضا مجیدی، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران .
با بیش از 20 سال نویسندگی ترکیبی مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!
دربارهٔ علیرضا مجیدی در خبرنگاران